Genel

6 milyon Roman’ın yüzde 97’si işsiz!

ÖZCAN PURÇU (İzmir Milletvekili) -Türkiye’de 6 milyona yakın Roman vatandaşı var. Altı yıldan beri burada size söylüyorum, ha duvara söylemişim ha size söylemişim, hiç fark etmiyor. Bakın, 6 milyon Roman’ın yüzde 97’si işsiz, kadınlarımız çalışmıyor, kadınlarımızın yüzde 60’ı okuma yazma bilmiyor, çocuklarımızın yüzde 50’sinden fazlası ilköğretimi terk ediyor; yoksulluktan kıvranıyoruz, sabit gelirimiz yok, maalesef kayıt dışı çalışıyoruz. Ama devletin strateji eylem planı var, bütçesi yok.

Bakın, burada, İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu kurmuşsunuz Türkiye’de, ne güzel. “Bütün vatandaşlar eşit olsun.” diye onlara bütçe de ayırmışsınız. Bu yıl Avrupa Birliği Komisyonu tarafından hazırlanan ilerleme raporu var, diyor ki: “Ey eşitlik kurumu, sana devlet bütçe de vermiş, Ombudsman, sen Romanlarla ilgili niye çalışma yapmıyorsun? Bu insanlar vatandaş değil mi?” Açlıkla karşı karşıya kalmışız, yoksulluktan kıvranıyoruz ama gelip çalışma yapmıyorsunuz.

Bakın, Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumunun 2017’de 7 milyon bütçesi var, 2018’de 8 milyon bütçesi var, 2019’da yaklaşık 13 milyon bütçesi var, 2020’de 17 milyon bütçesi var, 2021’de 22 milyon bütçesi var. Yalnız bu kadar büyük rakamlı bütçeleri olan bir kurum, bakın kaç tane dosya incelemiş? Arkadaşlar, 375 tane dosya incelemiş, Türkiye’de 375 tane dosya. Niye fakirlerle çalışmıyorsun kardeşim? Bu paraları nereye kullanıyorsun sen? Ombudsman da aynı şekilde, eşitlik kurumu da.

Yine, aynı şekilde Avrupa Birliğinin ilerleme raporunda Komisyon, Türkiye’deki iktidara görevlerini hatırlatıyor. “Roman kadınlarla çalışmıyorsunuz, çocuklarla çalışmıyorsunuz, kentsel dönüşümü adaletsiz yapıyorsunuz, Romanların barınma konusunda ciddi sıkıntıları var, Covid döneminde Roman mahallelerinde yeteri kadar çalışma yapmadınız.” diyor. Ben de size bunu tekrar hatırlatıyorum.

Yine, aynı şekilde roman vatandaşlarımız gibi bütün vatandaşlarımız yoksulluktan kıvranıyor. Asgari ücretli çalışan vatandaşımız ev kirasını ödeyemiyor, ikinci iş yapıyor. Şu an işsizlikten dolayı üniversite mezunlarımız dahi maalesef motorlarla kuryelik yapıyorlar, ya kargo dağıtıyorlar ya da kuryelik yapıp yemek dağıtıyorlar. Üniversiteli gençlerimize değer verdiğiniz şekil bu arkadaşlar; motorlarda kuryelik yapmak, sokaklarda tezgâhtarlık yapmak. Gençliğimiz heba oluyor.

Maalesef yüzde 37 civarında işsizlik var aslında. Bir bakın, yüzde 37 işsizlikle millet kıvranıyor, insanlarımız kıvranıyor. Bakın, Türkiye’de çalışıp da gelir elde eden kadınlarımızın oranı yüzde 16. Bu, Türkiye’nin ayıbıdır, memleketimizin ayıbıdır. Vatandaşlarımıza eşit değer verin, eşit değer vermelisiniz. Romanlara, Kürtlere, Türklere, Lazlara, Çerkezlere, bu ülkede hangi etnik kimlik varsa hepsine eşit hizmet vermek zorundasınız. Kültürümüzden dolayı bizi yok sayamazsınız, bizi ötekileştiremezsiniz. Ayrımcılık artmış, ilerleme raporuna bir bakın, Romanlara yapılan ayrımcılık artmış; istihdamda artmış, kamu kurumlarının içerisinde artmış, eğitimde artmış. İktidarın bunu tekrar gözden geçirmesi, eksiklerini, hatalarını toparlaması lazım.

Yine aynı şekilde, arkadaşlar, özellikle, bu Eşitlik Kurumunu, Ombudsmanlığı ya kapatın -işe yaramıyor, milyonlarca lira bütçe ayırıyorsunuz- ya da işler hâle getirin.

Ama az kaldı, biz söylüyoruz sizlere, bir fakirlik, yoksulluk fonu oluşturun; bakın, önümüz kış. Roman mahalleleri artık yoksul değil arkadaşlar, aç, aç; bunu bilin. Kendi kurumlarınız, özellikle Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı kendi il müdürlerini Roman mahallelerine soksun artık, devlet valilerini, kaymakamlarını Roman mahallelerine soksun; görsün bakalım açlık, yoksulluk, sefalet nedir, bir baksın bakalım. Ben artık gerçekten, sosyal medyada, basında paylaşmaktan da utanır hâle geldim; vatandaşımız artık penceresini, kapısını söküp yakmaya başladı, odun kömür alamıyor, kış geldi, pencere yakıyorlar, kapı yakıyorlar artık, sokaktan plastik toplayıp yakıyorlar. Lütfen, artık devletimizin ilgili kurumları vatandaşlarımıza önem versin, bütün vatandaşlarımıza önem versin.